Een prachtig geschreven familiegeschiedenis met een vleugje determinisme

Toveren met woorden
McCarthy levert met ‘Onder het water’ een prachtig en magisch geschreven debuut af. Met ‘magisch’ doel ik niet op een al te fantasierijke inhoud, maar op de gave van de schrijfster om te toveren met woorden. McCarthy schrijft bloemrijk, maar vervalt gelukkig niet in barokke stilistische versiersels. Als lezer zie je de meest idyllische landschappen en taferelen voor je, maar ook de meer schrijnende momenten in het boek komen glashelder over. De vertaling levert net zo goed bij aan het leesplezier. Zelden kwam de gedachte op dat een zin in het Engels mooier had geklonken. Wel is de Engelse titel ‘The Other Half of Me’ sterker en sluit deze meer aan bij de inhoud en de boodschap van het verhaal.

Waar gaat  ‘Onder het water’ over? Het verhaal speelt zich af tussen 1988 en 2010 in Wales en Engeland en de lezer maakt alles mee door de ogen van Jonathan Anthony. Ondanks het eigentijdse plot kan de lezer zich in het eerste deel van het boek zomaar wanen in een eind negentiende-eeuwse of begin twintigste-eeuwse setting. Dit is mogelijk een van de redenen waarom de uitgeverij dit boek aanraadt voor liefhebbers van Brideshead revisited of Atonement, naast een dramatisch en diepgaand familieverhaal.

Het boek begint in 2008, met een Jonathan die de last van het verleden haast niet kan dragen. Hoewel hij zich heeft teruggetrokken uit het publieke leven, dringen de gebeurtenissen uit voorgaande jaren zich aan hem op. Een krantenartikel over zijn verdwijning is de aanleiding tot zijn overpeinzing over zijn verleden. Anthony – of de schrijfster, het is maar hoe je het bekijkt – neemt de lezer vervolgens mee naar zijn verleden. Zijn jeugd op Evendon, het immense landgoed van zijn grootmoeder in Wales. Zonder vader, met een door alcohol benevelde moeder en ongeïnteresseerde kindermeisjes zijn Anthony en zijn zusje Theo(dora) op elkaar aangewezen. Theo is de fragiele vlinder die naïef rondfladdert en uiterst kwetsbaar is. Anthony is degene die op het eerste gezicht de sterkste van de twee lijkt en die afstevent op een succesvol leven.

Dan arriveert plots de grootmoeder van Anthony en Theo: de succesvolle Eve. Eve plaatst een stolp van veiligheid over het gezin en dient voor Anthony als iemand om naar op te kijken. Maar het nieuw verworven gevoel van een zekere geborgenheid is kwetsbaar. De twee kinderen groeien op hun eigen manier allebei op als kwetsbare tieners en volwassenen. Het is snel duidelijk waar het verhaal naartoe gaat en wat er is gebeurd, mede door de tekst op de achterflap.

Anthony als een moderne Eline Vere?
Theo lijkt de meest dramatische ontwikkeling te ondergaan, maar eigenlijk is Anthony het daadwerkelijk dramatische personage. Anthony de steen, zoals hij zichzelf noemt, lijkt vanaf een bepaald moment gedoemd onder te gaan. Incompleet als hij is, faalt hij na een tijd om zichzelf nog voor de gek te houden. Hij faalt in zijn werk en al vanaf het begin in de liefde. Vooral in de liefde. In dat opzicht is hij een echo van Eline Vere: gedetermineerd – gevormd en bepaald – door zijn opvoeding, omgeving en erfelijke eigenschappen stevent hij onoverkomelijk af op de afgrond. Net als Eline Vere voelt Anthony zich niet helemaal vrij door zijn afkomst, hoezeer hij dit gegeven ook onderdrukt. De dwingende invloed van zijn verleden bepaalt welke keuzes hij maakt. Hetzelfde geldt absoluut voor Theo, maar bij haar manifesteert die invloed zich op andere wijze. Kunnen Anthony en Theo het verleden dat hen heeft gevormd van zich afwerpen?

Tot slot
De personages zijn zeer goed uitgewerkt en geloofwaardig. Er gebeurt niet zo gek veel, maar door de schrijfstijl en de verdieping in de beweegredenen van personages valt het weinig op. De epiloog maakt het verhaal wat mij betreft net wat minder sterk. Ergens is het fijn dat er veel wordt uitgelegd en afgesloten. Het geeft een voldaan gevoel. Mijns inziens is de laatste zin voor de epiloog echter zeer krachtig en was het zo goed geweest.

Al met al is dit boek een aanrader voor eenieder die houdt van een ietwat dichterlijke en beeldende schrijfstijl, van uitgediepte personages, van wat uitdaging en van een Engelse setting.

Advertenties

Over Yolanda de Haan

Tekstschrijven | Redactie | Literatuurwetenschapper | Cultuurwetenschapper | Taalpurist | Muziek | Theater | Film | Nostalgisch | Schrijft en ontvangt graag brieven | Houdt van taart en Scandinavië
Dit bericht werd geplaatst in Boeken, Literatuur, Recensie en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op Een prachtig geschreven familiegeschiedenis met een vleugje determinisme

  1. missmanjo zegt:

    Eline Vere, dat ik daar niet aan gedacht heb! Maar het klopt wel. Goed gezien

    • Yolanda de Haan zegt:

      Ik kreeg dat inzicht waarschijnlijk omdat ik niet al te lang geleden Eline Vere heb gelezen (tot de helft, moet ik toegeven, daarna was ik toe aan een ‘Eline Vere pauze’). Zet jij je recensies ook nog op je blog? Ik herinner me een mail die je me ooit daarover hebt gestuurd. Ik ben toen vergeten om hier naar jouw blog te linken. Zullen we dat alsnog doen?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s