Een brief aan Ben Constable

Flaptekst:
Tomomi Ishikawa is dood en haar beste vriend Ben erft haar laptop. Daar staan wonderlijke aanwijzingen op en Ben denkt dat er meer achter haar zelfmoord zit. Tomomi leidt hem naar pakketjes die ze voor hem heeft verstopt op vreemde plekken in Parijs: onder een bankje in een onbekend park, in een verlaten metrostation en in een beroemd beeld van stilstaande klokken. Na de uitgebreide speurtocht door Parijs, voert ze hem op een nog spannender tocht naar New York. Ben put troost uit deze afleiding maar als hij in New York vermoedt dat iets niet klopt, wordt de sfeer grimmig. Wat wil Tomomi van hem? Wordt hij vermaakt of bespeeld?

De drie levens van Tomomi Ishikawa verscheen in oktober 2013 bij uitgeverij Nieuw Amsterdam. Deze boekbespreking is onderdeel van ‘Een perfecte dag voor literatuur’.

 Constable, De drie levens

                                                                                                                    Nijmegen, 15 januari 2014

Beste Ben Constable,

‘Op deze dag zo grijs als haring schrijf ik je een brief waarin het waait en meeuwen door de wind gedragen cirkels maken […].’ Deze zin is (helaas) niet aan mijn fantasie ontsproten, maar het fragment uit Tjitske Jansens bundel past zo goed bij de gelegenheid. Tomomi – jouw Tomomi – zou het zo geschreven kunnen hebben. Je weet wel hoe dat werkt hè, verwijzingen gebruiken in je tekst. Al verstop jij ze meestal subtieler. Zo leidt Beatrice je door New York terwijl je toevallig Dante’s Goddelijke Komedie in je boekenkast hebt staan, en noem je jezelf tussen neus en lippen door Orpheus. Er worden ook wat windmolens (of waren het toch reuzen?) verslagen.

Maar laat ik bij het begin beginnen. Waarom schrijf ik een brief in plaats van een boekbespreking? In De drie levens van Tomomi Ishikawa begint het gedonder wanneer jij een brief van Tomomi ontvangt. Door de brief ga je op onderzoek uit. Ik heb zelf onderzoek gedaan naar brieven van Nederlandse dichters en kunstenaars. Mijn afstudeerscriptie gaat dan ook over een specifieke briefwisseling. Over hoe deze dichters een beeld van zichzelf, hun werk en opvattingen neerzetten. Maar het is ook een verhaal over vriendschap. Daarnaast ben ik zelf een fervent brievenschrijver. Het was voor mij daarom al snel duidelijk dat ik jou een brief zou schrijven.
Even tussendoor: voor het gemak zeg ik ‘jij’, omdat de verteller ook Ben Constable heet. De verteller en schrijver zijn niet dezelfde persoon, en voor een klein deel toch ook weer wel. Het roept allerlei vragen op. Verzinsel en werkelijkheid lopen door elkaar in je boek en volgens jou is dat hoe verhalen werken. Maar je schrijft zelf eigenlijk al dat je in het echte leven nooit de antwoorden krijgt die je zoekt. Niet zoals in boeken, maar voor jouw boek geldt dat eigenlijk net zomin, Benjamin. Je schrijft ook dat we niet altijd antwoorden nodig hebben.

Ik zou uren kunnen schrijven en net als Komomi kunnen blijven uitweiden en treuzelen om te voorkomen dat het ‘haakje sluiten’ wordt en dat ‘de openingszin wordt ingelost’, maar op mijn klok is het niet eeuwig tien voor half vier. Wat zal ik je vertellen over mijn leeservaring?

Je nam me mee met je speurtocht, het mysterie, de schatten en de vaak kleurrijke personen die je daarbij tegenkomt zijn geweldig om te lezen. Hoe je het avontuur beschrijft, doet vaak aan als een reisverslag. Als een heuse ‘tourguide’ leidde je me (via Beatrice, via Tomomi) naar allerlei mooie plekken. Wat nou Sex & The City tour, hier komt De Drie Gezichten tour! Des te geweldiger vind ik het dat je op je site een heel overzicht hebt gemaakt van de genoemde plaatsen, met foto’s, beschrijvingen en plattegronden. Misschien ga ik zelf het avontuur wel aan en dezelfde route als jij afleggen. Al sla ik de catacomben misschien over, if you don’t mind. En hoe toevallig – al bestaat toeval niet in jouw avontuur – zag ik vandaag een foto van een schat die Beatrice je laat zien. Op deze site zie je foto’s van verlaten plekken, en een daarvan is de City Hall Metrostation in New York. Het voelde echt als een schat die aan me geopenbaard werd. Dus zó ziet het eruit! Mocht ik ooit in New York zijn, dan blijf ik ook na de laatste halte in de metro zitten.

Het plot en je schrijfstijl nodigden me uit om een beetje ‘Sherlockiaans’ te deduceren. Misschien omdat de serie ‘Sherlock’ onlangs weer op televisie was. Wat is de rol van Beatrice? Wie stuurt de e-mails van Tomomi na haar zelfmoord? Is Tomomi echt dood en wie is ze eigenlijk? Bestaat er zoiets als ‘de waarheid’?

Dan het laatste wat ik wil bespreken: ik kreeg het gevoel alsof je duidelijk je eigen mening over een aantal zaken gaf. Of dit nu de mening is van Ben de hoofdpersoon en verteller, of van Ben de schrijver, laat ik voor de gemoedsrust maar even in het midden.
Je hebt veel intertekstuele ‘knipogen’ (Dag Calvino, ah hallo Hoffman!) in je boek gestopt, net als reflecties over het verhaal als medium en de ‘ingewikkeldheden en kunstgrepen’ die je er eigenlijk niet in wilde stoppen. Voordat Tomomi’s brief kwam die alles veranderde, tenminste. Deze ‘knipogen’ zie ik als een extra betekenislaag die de lezer eventueel kan oppikken, maar je avontuur  is net zo bijzonder wanneer je dit buiten beschouwing laat.
Een paar voorbeelden van die reflecties. Zo heb je het een paar keer over het einde van een verhaal: ‘Waar je een verhaal laat eindigen, is een kwestie van keuze’. Dat is je mantra. Het lijkt erg op de quote van Graham Greene op je site:

“A story has no beginning or end: arbitrarily one chooses that moment of experience from which to look back or from which to look ahead.”

Of je overpeinzing over de aard van verhalen, die ik voor een eventuele andere lezer niet zal herhalen, want mogelijk verklapt het veel. Je zegt in ieder geval: ‘We zitten niet vastgeketend aan ons verleden.’ Naast een bestaand verleden, zijn er ook de verhalen die we onszelf vertellen. Die zijn ‘een uiting van iets anders. Zo werken verhalen.’ Heb je dat geschreven met de vraag in je achterhoofd in hoeverre het verhaal autobiografisch is? We zijn allemaal schrijvers van de verhalen die we onszelf vertellen, dat staat vast.

Ik sluit af met een uitspraak die is blijven hangen. Aan het einde zeg je: ‘[…] ik zag alleen de dingen die in het plaatje in mijn hoofd pasten.’ We maken onze eigen waarheid en pikken de dingen op die daarbinnen passen. Of we verbinden aan gebeurtenissen of observaties bepaalde betekenissen zodat ze binnen dat plaatje passen. Zo gaat dat in het echte leven, en zo gaat dat als lezer. Ik heb bepaalde verwachtingen en lees ook met een ‘bril’ die daarbij hoort. Iedereen heeft een eigen waarheid. Zijn eigen verhaal.

Goed, Ben Constable. Net als Komomi ervaar ik ‘altijd een schaamteloos genot in het om de hete brij heen draaien’. Bedankt dat je dit wonderlijke avontuur op papier hebt gezet. Ik kijk uit naar je volgende boek.

Hartelijke groet,Yolanda

P.S. Je avontuur inspireert me om de film ‘The Secret Life of Walter Mitty’ te gaan kijken. Ook iemand die een gewoon leven leidt en door omstandigheden wordt gedwongen om een avontuur te beleven. Misschien moet jij ‘m ook eens bekijken.

P.P.S. Lees hier wat andere bloggers van ‘Een perfecte dag voor literatuur’ over dit boek te zeggen hebben.

Advertenties

Over Yolanda de Haan

Tekstschrijven | Redactie | Literatuurwetenschapper | Cultuurwetenschapper | Taalpurist | Muziek | Theater | Film | Nostalgisch | Schrijft en ontvangt graag brieven | Houdt van taart en Scandinavië
Dit bericht werd geplaatst in Boeken, Een perfecte dag voor literatuur, Literatuur, Recensie en getagged met , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

4 reacties op Een brief aan Ben Constable

  1. Mooie recensie, ook mooi hoe je de vergelijkingen weergeeft! Ik wist nog niet van de fotoos af, gaaf om de locaties te zien!

  2. Mariska zegt:

    Wat een ontzettend leuk stuk om te lezen! 🙂 Super leuk geschreven 🙂

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s