Erbarme dich – blogtour ´De barmhartigen´

Erbarme dich,
Mein Gott,
Um meiner Zähren willen
Schaue hier,
Herz und Auge weint vor dir
Bitterlich.

‘Heb meelij met mij, God, omwille van mijn tranen.’ De bekendste aria uit de Matthäus Passion van Bach beschrijft de klaagzang van Petrus nadat hij voor de derde keer zijn bekendheid met Christus ontkent.

David Sores, hoofdpersoon in De Barmhartigen is echter wel de laatste persoon om iets met God te maken te willen hebben, laat staan om hem om medelijden te vragen. En toch is een uitleg van deze aria heel treffend voor Davids toestand wanneer we hem voor het eerst zien in zijn veertiger jaren, met een ‘knoert van een midlifecrisis en dito drankprobleem’:

´Je hoeft geen apostel of tollenaar te zijn om het schuldgevoel te herkennen. De herkenning zit ‘m in de verloochening, die in relatie staat tot een belofte die is gemaakt. Aan een ander, maar boven al aan jezelf. Beseffen dat je verloochend hebt, het levert een treurnis op die doet smeken om erbarmen.´ (Bron)

En David Sores zit vol met schuldgevoel en wrok. Terwijl hij op de eerste pagina als tiener plechtig aan zijn moeder belooft dat alles goed zal komen, omdat hij later schrijver wordt, zien we hem vervolgens als veertiger en werkloze copywriter, onlangs gescheiden en worstelend met een drankprobleem. Later wordt ook duidelijk dat de bron van Sores’ lijden, het lijden van zijn vader is in diens laatste levensjaar.

barmhartigen

De verbinding met de aria, het christelijke idee van barmhartigheid en de christelijke thematische toespelingen op de kaft en in de roman zijn eerder ironisch en cynisch te noemen. Omdat de bron van het lijden, met een soort catharsis of wederopstanding tot gevolg, de verstikkende cultuur van het zwijgen van zijn katholieke familie is. Een mantel der liefde die verstikkend is. Die onverwerkte wrok uit David door te vluchten. Niet alleen in drank en zelfmedelijden, maar ook in ironische toespelingen op bijvoorbeeld God, barmhartigheid en Maria.

Ironie, menselijkheid, rauwheid en toch ook mededogen karakteriseren deze roman. Zie alleen al de geweldige kaft. Een rauwheid die je aantrekt, met knipogen naar religieuze kunst. Met de hond als symbool voor trouw (of juist hebzucht), een Maria die zuiverheid symboliseert, maar die dan wel weer in een winkelwagentje vooruit wordt geduwd.

Het meest interessantst vind ik echter hoe auteur Koen Van Wichelen speelt met de vertelinstantie, het verhaal als vorm. Hoofdpersoon David schrijft namelijk zelf een boek, een onverwachte bestseller genaamd Hij was mijn vader, die volgens een recensent die wordt opgevoerd net zo goed De barmhartigen had kunnen heten. Hij was mijn vader volgt na De barmhartigen, en is eigenlijk een verhaal in een verhaal. Wat is echt, en wat is fictie? Maakt het eigenlijk uit of iets autobiografisch is? Hoe ver gaan mensen om ´het ijzer te smeden als het heet is´? Wanneer wordt iets een bestseller, welke mechanismen zorgen daarvoor?

Er kan nog zoveel meer worden aangestipt, maar dat laat ik over aan de zes bloggers die nog volgen in deze blogtour. Wel een vraag aan de mensen die De helaasheid der dingen van Dimitri Verhulst hebben gelezen: zijn er raakvlakken qua thematiek en de discussie rondom autobiografie en mensen al dan niet kwetsen daarmee?

Voor een uitstekende uitleg over het spel met de structuur en de vertelinstantie verwijs ik naar de blog die vóór mij in deze blogtour verscheen, van Peter Pellenaars.

En de blogtour gaat verder! Met telkens een ander inzicht over De barmhartigen van Koen Van Wichelen.  Ik bedank uitgeverij Manteau voor dit recensie-exemplaar en wens iedereen nog veel plezier tijdens deze blogtour.

Programma blogtour:

5 januari: http://perfecteburenleesclub.blogspot.nl

7 januari: www.petepel.nl

9 januari: https://hetkraaienvandehaan.wordpress.com/

12 januari: http://verbeelding.org/

14 januari: http://bibman.blogspot.be

16 januari: http://suzannevdijk.wordpress.com

19 januari: www.hendrik-jandewit.nl

21 januari: https://dobbinga.wordpress.com/

23 januari: http://connieflipse.blogspot.be

Advertenties

Over Yolanda de Haan

Tekstschrijven | Redactie | Literatuurwetenschapper | Cultuurwetenschapper | Taalpurist | Muziek | Theater | Film | Nostalgisch | Schrijft en ontvangt graag brieven | Houdt van taart en Scandinavië
Dit bericht werd geplaatst in Blogtour, Ik lees Nederlands 2015 en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

4 reacties op Erbarme dich – blogtour ´De barmhartigen´

  1. Door Suzanne zegt:

    Leuk om al die recensies te lezen. Iedereen kijkt er weer anders naar. Ik heb mijn boekbeleving al klaar, nog een weekje wachten …

    • Dat vind ik ook zo leuk aan een blogtour en boekenclubs. En er valt zoveel hierover te vertellen, maar het leek me beter om op één aspect focussen. Er komen nog genoeg andere blogs 🙂 Ik ben heel benieuwd naar je bespreking!

  2. Pingback: Bladzijde 268 en verder…

  3. Pingback: Blogtour – De barmhartigen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s