Terug naar Van Dis

Als zestienjarige begon ik te lezen in ‘Zilver of het verlies van de onschuld’ van Adriaan van Dis. Het relatief dunne boek zat dat jaar bij het leespakket van de Grote Lijsters en ik vond de titel intrigerend en poëtisch. Hoewel ik nog weet dat ik het taalgebruik heel mooi vond, pakte het verhaal mij als tiener niet. Sindsdien bleven boeken van Van Dis op de ‘nog te lezen’ lijst staan. Toen ‘Ik kom terug’ op de leeslijst van Een perfecte dag voor literatuur stond, kon ik de kans niet voorbij laten gaan. Twaalf jaar later kom ik dan toch terug bij Adriaan van Dis.

Adriaan van Dis - Ik kom terug LR
Mijn doel was om te ontdekken of ‘Ik kom terug’ mij zou inspireren om alsnog mijn ‘verloren leestijd’ met boeken van Van Dis in te halen. En dat gebeurde. ‘Ik kom terug’ is een portret van de moeder van Van Dis, die hij tot die tijd blijkbaar vaak buiten beeld liet wanneer hij zijn jeugd liet terugkomen in zijn boeken. Hij laat zijn gevecht zien om écht contact met zijn moeder, het gevecht met de verhalen die hij hoort en wat dat doet met het beeld en zijn herinneringen over haar en het gevecht van beide personen met loslaten. Het is een oprechte, kwetsbare en tegelijkertijd ironische en soms kille optekening, die me de indruk geeft dat ik eerder werk van Van Dis kan waarderen, al dan niet in het licht van het beeld van zijn moeder dat hij op mij heeft overgebracht.

Wat viel mij op aan deze roman? Het begon bij de twee quotes als ‘motto’ voor aanvang van het verhaal.

You must sacrifce your familiy on the altar of fiction.
David  Vann

All sorrows can be borne if you put them into a story or tell a story about them.
Karen Blixen

De grens tussen feit en fictie en hoe we omgaan met de realiteit door er een verhaal van te maken, dat blijf ik boeiend vinden. Dit thema komt ook sterk terug in de roman: omgaan met het verleden, herinneringen, het geheugen en de verhalen die jij jezelf en anderen vertelt om met het leven om te gaan. Wat blijft je bij in het leven? En wat bleef mij bij in dit verhaal?

Naast de bovenstaande quotes waren dit verschillende paragrafen en inzichten. Ik pleegde hierdoor zelfs een soort ‘heiligschennis’ door ezelsoren te vouwen in de bladzijden. Daarom, in plaats van diep in te gaan op de link tussen de quotes en de inhoud, of een uitgebreide samenvatting te geven, ga ik voor deze bespreking eens iets anders doen. Zie hieronder een uiterst bescheiden bloemlezing van de zinnen, paragrafen en inzichten die mij het meest raakten en bijbleven uit ‘Ik kom terug’. Zonder uitleg, want de woorden spreken voor zichzelf.

Onze woorden vielen samen, dezelfde woorden, dezelfde toon soms, pauzes, ritme. We vulden elkaars zinnen aan. ‘Hoor je,’ zei ik, ‘jij praat in mij en ik in jou.’
‘Samen één stem.’ – blz 75

Natuurlijk, het is moeilijk om afscheid te nemen van een zielig verhaal waarin je zelf bent gaan geloven. Een gekneusde jeugd maakt bijzonder, daarom volharden we graag in de overdrijving. Leed is een kroonjuweel dat niemand zich graag  laat afnemen. – blz 112

‘Je wordt steeds kwaadaardiger.’
‘Dat is de ouderdom,’ zei ze sarcastisch, ‘je karakter slijt niet als je ouder wordt, het kookt in, de kern komt boven. We worden allemaal een bouillonblokje van onze eigen soep.’ – blz 142

Jules Renard, een Franse schrijver die zijn moeder haatte, schreef op 22 augustus 1909 in zijn dagboek: ‘De waarheid is altijd ontluisterend. De kunst is er om de waarheid te vervalsen.’ Op 4 oktober schreef hij: ‘De waarheid zit alleen in de verbeelding. De keuze uit de waarheid zit in de waarneming. Een dichter is een waarnemer die onmiddellijk herschept.’ – blz 157

‘En angst…’ Haar stem haperde. ‘Angst is een afgrond en soms met je springen.’
Ze wou me niet uitleggen wat ze daarmee bedoelde. – blz 207

Ze reeg de ene gedachte aan de andere, vaag, of diepzinnig, dan weer plat en nuchter – lenend van de boeren en van Boeddha. Soms leek het of ze al associërend ook zichzelf verraste. ‘Hoe kan je nou loslaten terwijl het al zo moeilijk is om vast te houden?’ ‘En hoe leer je “niets” te worden als je jezelf nooit wat vond? Misschien is het beter elke dag een beetje te minderen.’
blz 232

Mijn advies: lees ‘Ik kom terug’ en ontdek welke woorden bij jou voor zichzelf spreken.

Lees ook wat de andere bloggers van dit boek vonden.

Ik kom terug verscheen bij Atlas Contact.

Deze boekbespreking is onderdeel van Een perfecte dag voor literatuur, een leesclub voor bloggers die graag lezen wat onder ‘literatuur’ wordt verstaan. Ik dank hierbij Atlas Contact en Cathelijne Esser van Een perfecte dag voor literatuur voor dit recensie-exemplaar.

Advertenties

Over Yolanda de Haan

Tekstschrijven | Redactie | Literatuurwetenschapper | Cultuurwetenschapper | Taalpurist | Muziek | Theater | Film | Nostalgisch | Schrijft en ontvangt graag brieven | Houdt van taart en Scandinavië
Dit bericht werd geplaatst in Een perfecte dag voor literatuur, Ik lees Nederlands 2015 en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s