Aan het einde van de dag – Nelleke Noordervliet

Is there anyone here
Who can swear before God
She has nothing to fear?
She has nothing to hide?

At the end of the day there’s another day dawning
And the sun in the morning is waiting to rise
Like the waves crash on the sand
Like a storm that will break any second
There is s a hunger in the land
There is s a reckoning still to be reckoned and
There is going to be hell to pay
At the end of the day

At the end of the day – Les Miserables

aan-het-eind-van-de-dag

De koperkleurige kaft van ‘Aan het einde van de dag’ van Nelleke Noordervliet glanst me tegemoet wanneer ik het boek voor het eerst zie. Het soort koper dat je soms in een zonsondergang ziet. De titel doet me denken aan de uitspraak ‘At the end of the day’, wat ook wel wordt uitgelegd als: ‘wanneer alles is in beschouwing is genomen, de uiteindelijke analyse’. Deze roman draait om terugkijken, hoe moeilijk dat ook kan zijn, en de balans opmaken. Hoe is, aan het einde van de dag, je leven geweest? Wat zijn de verhalen die je jezelf hebt verteld, de verschillende ‘ikken’ die je hebt geleefd? Wat is uiteindelijk belangrijk? En kun je leven met je eigen levensverhaal?

In ‘Aan het einde van de dag’ wordt ex-minister Katharina Mercedes Donker benaderd door Clara Hartong. Clara doet onderzoek naar de geschiedenis van de emancipatie van de vrouw. In lijn met haar onderzoek wil ze een biografie schrijven over Katharina, die naast politica ook auteur is van twee bestsellers over politiek en de rol van de vrouw. Normaal worden biografieën geschreven als de persoon al overleden is. Clara denkt echter dat een biograaf veel heeft aan ‘een persoonlijke kennismaking met zijn onderwerp en aan gesprekken die ze met elkaar kunnen voeren’.

En Katharina wil niet. Ze voert argumenten op dat ze niet wil dat haar verleden wordt gebruikt, geïnterpreteerd als verklaring voor haar politieke loopbaan. Waarom wacht Clara niet gewoon totdat Katharina dood is? Ondanks (of misschien juist dóór) de weerstand dringen steeds meer herinneringen zich aan haar op.

Je est un autre – Ik is een ander
Katharina gaat vervolgens zelf haar verhaal schrijven als tegenwicht tegen de mogelijke biografie. Terwijl ze schrijft, moet ze ook herinneringen ‘afstoffen’ waar ze zorgvuldig een ‘niet aankomen’ sticker op had geplakt. Ze moet de verhalen onder ogen zien waarmee ze haar eigen herinneringen heeft ingekleurd, erkennen dat ze zaken bewust op een bepaalde manier heeft herinnerd. Ze beseft hoeveel ‘ikken’ ze is geweest in haar leven, waar ze lang niet allemaal meer verbinding mee heeft:

‘Je est un autre’, dat zeg ik Rimbaud volmondig na. Mijn levensverhaal bevat diverse hoofdpersonen die allemaal K. Donker heten en die ik lang niet allemaal meer ken. Mijn huidige lichaam schijnt in een rechte lijn af te stammen van het meisje dat aanbelde op de Weesperzijde om nieuws over Jack. Ik zou dus toegang moeten hebben tot haar gedachten en gevoelens, een reconstructie kunnen maken die mijn instemming heeft […]. Maar het is een onbekende die daar staat, ik is een ander.
– blz 60-61

Katharina schrijft dus eigenlijk zelf een biografie, een soort ‘schaduwbiografie’. De vorm waarin dit is gegoten, wekte mijn aandacht. Op de eerste bladzijden van de roman onderstreepte ik al de zin ‘Het wonder van gelijktijdigheid’ en die woorden bleven in mijn hoofd spelen. Heden en verleden wisselen elkaar af, maar mengen zich ook als Katharina haar verleden opschrijft. Het verleden heeft invloed op het heden. Daarnaast is Katharina wars van ‘causaliteit’, oorzaak en gevolg.

Het is in het begin niet altijd duidelijk wie de vertelinstantie is en wie de lezer. Katharina schrijft tussendoor in haar privéverhaal ‘Niet aan Claartje vertellen dit,’ maar ook ‘noot aan Clara:’. Het laatste suggereert dat Clara de ‘schaduwbiografie’ onder ogen moet krijgen. Hierdoor blijf ik als lezer alert.

Er kan nog genoeg worden besproken over deze roman, en dat is doorgaans een goed teken. Er zijn meer aantekeningen en post-its geplakt dan ik hier kan benoemen. Lees daarom vooral wat andere bloggers van dit boek vonden.

 ‘Aan het einde van de dag’ verscheen bij uitgeverij Atlas Contact.

Deze boekbespreking is onderdeel van Een perfecte dag voor literatuur, een leesclub voor bloggers die graag lezen wat onder ‘literatuur’ wordt verstaan. Ik dank hierbij Atlas Contact en Cathelijne Esser van Een perfecte dag voor literatuur voor dit recensie-exemplaar.

 

 

Advertenties

Over Yolanda de Haan

Tekstschrijven | Redactie | Literatuurwetenschapper | Cultuurwetenschapper | Taalpurist | Muziek | Theater | Film | Nostalgisch | Schrijft en ontvangt graag brieven | Houdt van taart en Scandinavië
Dit bericht werd geplaatst in Not Just Any Book, Recensie, Uncategorized en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op Aan het einde van de dag – Nelleke Noordervliet

  1. Mooi! En leuk dat jij ook aan een zonsondergang moest denken bij de kleur van de kaft 😉

  2. Sherry zegt:

    Ik ben benieuwd naar dit boek.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s