De zoektocht naar een thuis

novaire-zeg maar dat we niet thuis zijn

Leven, dood, afkomst, geschiedenis, verlangen naar geborgenheid en ‘thuiskomen’, allemaal onderwerpen die je onder het overkoepelende thema ‘identiteit’ kunt scharen. Het zijn ook allemaal thema’s die voorkomen in ‘Zeg maar dat we niet thuis zijn’ van Rashid Novaire. Ondertussen gebeuren er ook nog allerlei onwaarschijnlijke dingen in de roman, waardoor het geheel een licht magisch realistisch tintje heeft.

Stel je een vrij jonge begrafenisondernemer voor, Milan den Hartog. Hij heeft besloten dat dit zijn laatste week zal zijn bij uitvaartmaatschappij Noorderzon en Zonen, hoewel zijn baas hem probeert over te halen om te blijven. Milan gaat zelf een onderneming starten. Waarin, wordt de lezer pas later duidelijk. Hij heeft echter nog geen startkapitaal. En juist in zijn laatste zeven dagen heeft hij drie bizarre zaken die het hem moeilijker maken dan ooit. Aan de zojuist genoemde getallen kun je trouwens een symbolische betekenis geven, maar dat hoeft niet.

Waar hij normaal professioneel begaan maar ook afstandelijk is en graag tijdelijk de last van anderen draagt, worden zijn grenzen deze laatste zeven dagen flink opgezocht, en overschreden.

Lees verder

Advertenties
Geplaatst in Een perfecte dag voor literatuur, Ik lees Nederlands 2015 | Tags: , , , , , | Een reactie plaatsen

Brief aan Thomas Verbogt

Als de winter voorbij is-Thomas Verbogt LR

Beste Thomas Verbogt,

Dit kon alleen maar een brief worden. Ik weet niet waarom, maar ik voelde het al snel. Ik las Als de winter voorbij is in de lage (en laatste) herfstzon. Dat hoorde zo, leek het. De woorden op de bladzijden ademden voor mij melancholie. De herfst heeft op zijn beurt ook iets melancholisch. De natuur laat los en wij wikkelen ons in lagen en zoeken warmte, al dan niet bij elkaar. Ook al vind je melancholie misschien ook wel iets voor in winkels met leuke hebbedingetjes, net zoals nostalgie. Sorry, in dat geval.

Misschien wordt dat gevoel van melancholie versterkt door de beschrijvingen van Nijmegen, de stad die ik goed ken. Ik loop over de Berg en Dalseweg, zoals ik iedere week doe. Terwijl ik langs café Trianon loop, vraag ik me af dit de plek is waar Thomas, Bart en Hans hebben gezeten. Ik kijk naar binnen en stel me drie jonge mannen voor aan een van de houten tafels. Ik denk het, bedenk het. Dus is het waar.

20151013_123023 Lees verder

Geplaatst in Ik lees Nederlands 2015, Literatuur, Not Just Any Book | Tags: , , , , , | 5 reacties

Wat we zien als we lezen

Wat gebeurt er als je leest? Zie je de gebeurtenissen, de gezichten van personages, de omgeving, perfect voor je? Of blijft alles wat vaag, als je er nu beter over nadenkt? Zie je een beeld duidelijker voor je als het tot in de detail is beschreven? Wat is de rol van de schrijver en die van de lezer? En wat gebeurt er als je een boekverfilming kijkt?

Mendelsund - Wat we zien als we lezen LR

Dit zijn vragen die Peter Mendelsund zichzelf stelt en deels probeert te beantwoorden. Mendelsund is de vaste ontwerper van de Amerikaanse uitgeverij Alfred A. Knopf en ontwierp een aantal iconische omslagen. Hij onderzoekt in Wat we zien als we lezen hoe we beelden vormen en hoe ze veranderen terwijl we lezen. Mijn ‘Literatuurwetenschapshart’ ging sneller kloppen bij een dergelijke insteek en de flaptekst en aanbevelingen zwengelden de boel nog verder aan: ‘Aan de hand van talloze voorbeelden uit de wereldliteratuur laat dit schitterende en rijk geïllustreerde boek zien hoe [het] unieke visuele proces van de lezer werkt.’ ‘Een briljante mengeling van filosofie, psychologie, literatuurwetenschap en visuele kunsten.’

Het is inderdaad een schitterend vormgegeven boek. Alleen daarom is het al een plezier om door te bladeren, te bekijken en te bestuderen. Mendelsund zet illustraties functioneel in om zijn ideeën letterlijk vorm te geven, maar de verschillende illustraties uit oude boeken zijn ook mooi om je aan te vergapen.

tumblr_ndoutew1wm1qav5cro1_1280

Dat was de vorm, hoe zit het met de inhoud?

Lees verder

Geplaatst in Een perfecte dag voor literatuur, Recensie | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

De absolute waarheid bestaat niet

Ica

 

‘En bovendien, betrof niet juist het hele punt van haar schijven over Ica, het spel tussen fictie en werkelijkheid? Of ze het nou verzon of niet, behalve Ica zou geen enkele lezer ooit weten wat wel en niet echt gebeurd was. En door er een mooi, spannend, meeslepend en aangrijpend boek van te maken, kon ze aantonen dat die vraag er hoegenaamd ook niets toe deed.’ 

Het spel tussen fictie en werkelijkheid. De zin en onzin van betekenistoekenning en het zoeken naar autobiografische elementen. Spelen met verwarring, literaire ‘ingrepen’ en het medium zelf. Je als lezer geconfronteerd voelen met je eigen ideeën en automatismen rondom het zoeken naar ‘betekenis’ en autobiografische elementen. Dat is waar Ica van Eva Posthuma de Boer voor mij over gaat. Maar nu eerst eens inhoud boven vorm: waar gaat het verhaal over?

De grens tussen bewondering en obsessie
Ica verhaalt over auteur Nadine Sprenger die een grote bewondering koestert voor Ica Metz, een auteur met een flink oeuvre. Het is ‘algemeen’ bekend dat Ica is gebaseerd op Connie Palmen, een auteur waarnaar de gedachte in Nadine op dat er geen betere protagonist te verzinnen is dan Ica Metz. De ‘kleine, grote schrijfster’ zal de protagonist zijn in haar volgende roman. Nadine kan volledig opgaan in haar bewondering. Ze duikt in het leven van Ica Metz, probeert de persoon, haar gedachten en haar kennis zich eigen te maken. Om de persoon Ica echt te leren kennen, nodigt Nadine haar uit om mee te gaan naar een vakantiehuis in Frankrijk. Ondertussen vertelt Nadine zichzelf dat ze dit ook doet om Ica zelf weer aan het schrijven te krijgen, en om goed te zorgen voor de flink rokende en drinkende auteur.

Te dicht naar de zon gevlogen
In het zomerhuis komen de twee eerst schijnbaar dichter bij elkaar, maar Nadines bewondering gaat langzaam over in obsessie en afgunst. Nadines gevoelsleven wordt afhankelijk van wat Ica haar geeft. Uiteindelijk komt de climax en de val: vloog Nadine te dicht bij de zon (Ica) en smolten haar vleugels? Of valt auteur Ica, wiens naam zo lijkt op het personage uit de mythologie? Dat laat ik open voor toekomstige lezers. Het advies van Daedalus aan Icarus wordt in ieder geval niet nagevolgd: ‘Houd altijd het juiste midden’. Ica ontdekt dat Nadine bezig met een boek over haar. ‘It better be good is haar reactie. Het boek met de werktitel Ica is aan het einde van deze roman (genaamd Ica, jawel) in wording.

Lees verder

Geplaatst in Een perfecte dag voor literatuur, Ik lees Nederlands 2015 | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

Blogtour: De man die de taal van slangen sprak

‘Een literaire fantasie gebaseerd op de eeuwenoude Estlandse folklore.’ Wie mijn smaak wat boeken betreft een beetje kent, weet dat mijn hart sprongetjes maakt van een dergelijke aankondiging. ‘Het is een bijna magische allegorie op het verdwijnen van een oude wereld en haar mensen en gewoonten.’ Ik zag de kaft en vermoedde dat dit een bijzondere roman zou zijn.

En bijzonder is het. De roman verhaalt over het middeleeuwse, christelijke Europa waarin de mensen, die zo lang in het woud hebben gewoond, massaal naar dorpen vertrekken om bij ‘de ijzeren mannen’, monniken en priesters te wonen. Om geciviliseerd te worden, ‘net als te rest van de wereld’, om op het land te werken, om brood te eten, om Duits te leren en vooral om het christendom te omarmen. Om net van de rest van de wereld definitief afstand te doen van het beestachtige, het ‘mensaap zijn’. Ze vergeten de oude slangentaal, waarmee ze met dieren kunnen praten en hun wil kunnen buigen, ze vergeten de oerkikker die hun gevechten voor hen won, ze vergeten hun oorsprong.

De jonge Leemet woont nog wel in het bos met zijn familie en ziet met lede ogen toe hoe steeds meer mensen uit zijn geliefde bos wegtrekken. Hij voelt zich tussen alles in zitten: hij hoort in het bos, maar weet dat hij een eenzame toekomst tegemoet zal gaan, als ‘laatste man’, als laatste persoon die de slangentaal spreekt, als laatste van alles. Hij wil vooruit, maar het dorp en Jesus en het smakeloze brood en het werk op het land schijnen hem grotesk toe. Het enige verlangen dat nog in hem brandt, is het vinden van de mysterieuze oerkikker, die al jaren slaapt. Zal hij hem vinden? En gaat het daar uiteindelijk om?

de man die de taal van slangen sprak

Lees verder

Geplaatst in Blogtour, Literatuur | Tags: , , , , , , | 4 reacties

De onverwachte held van kamer 13B – Teresa Toten

Heb je je wel eens afgevraagd af of je de voordeur wel hebt afgesloten, nadat je al een paar stappen buiten was? Ging je dan ‘voor de zekerheid’ even checken, terwijl je eigenlijk wel wist dat de deur gewoon goed dicht zit? Omdat je anders, om zonder logische reden, er niet gerust op zou zijn? Heb je kleine geluksritueeltjes of heb je wel eens, zoals in de film, gedacht ‘Als hij/zij nú omdraait, dan…’?

De jonge hoofdpersoon in De onverwachte held van kamer 13 B kampt met een flinke portie dwangneuroses. Bovenstaande voorbeelden moeten zijn enorm futiel zijn vergeleken met wat iemand met een dwangneurose zal ervaren, maar het is de enige manier die ik weet om de vergelijking te maken. Hoewel je heus wel weet dat er niets gebeurt wanneer een bepaalde handeling doet, voelt dat niet zo. Het verlangen naar controle en dat proberen te verkrijgen door bijvoorbeeld te tellen, rituelen en handelingen uit te voeren, totdat de dwang naar controle jou gaat controleren.

Superhelden
De bijna vijftienjarige (een belangrijk gegeven!) Adam wordt op slag verliefd wanneer Robin zich meldt bij de groepssessie voor jongeren met een dwangneurose. Wanneer hun therapeut voorstelt om een alter ego aan te nemen van superhelden, omdat dat zou helpen bij het overwinnen van de strubbelingen, besluit hij dat Batman wordt. Hij zal beter worden en Robin beschermen en haar liefde winnen. Dat is nog best lastig wanneer je zelf de nodige hindernissen hebt om te overwinnen: eigen neuroses, een moeder met verzameldrang, gescheiden ouders, een claimend stiefbroertje en dreigbrieven aan het adres van zijn moeder. Hoe ga je dan om met die eerste liefde? En wie redt nu uiteindelijk wie?

De onverwachte held

Moed
Klinkt zwaar? Dat is het ergens ook, en toch ook weer niet. Schrijfster Teresa Toten is erin geslaagd om een evenwicht te bewaren tussen luchtigheid, humor en een zwaar onderwerp. En eigenlijk proberen we bijna allemaal op een bepaalde manier controle te krijgen in de chaos van het leven. Want zoals de opdracht van het boek al luidt: Voor iedereen die denkt dat hij de enige is. Dat ben je dus niet. Iedereen heeft zijn eigen demonen om te bevechten.

We hebben hier te maken met een serieus Young Adult boek dat prima door volwassen kan worden gelezen.  Toten laat zien dat moed in verschillende vormen bestaat. Want wat is moed? Wanneer ben je een held? Zijn heldendaden alleen groots, of zit grootsheid ook (of juist) in persoonlijke overwinningen? De onverwachte held ademt de volgende overtuiging:

I learned that courage was not the absence of fear, but the triumph over it. The brave man is not he who does not feel afraid, but he who conquers that fear. – Nelson Mandela

Naast bovenstaande quote, heb ik een muzikale associatie bij De onverwachte held. De soundtrack van dit boek is voor mij ‘Save me’ van Aimee Mann. Het speelde tijdens het lezen vaak door mijn hoofd.

You struck me dumb
like radium.
Like Peter Pan or Superman
you’ve come to save me.
Come on and save me
from the ranks of the freaks
who suspect they can never love anyone
.

Luister (en lees) en oordeel zelf.

Lees ook wat de andere bloggers van dit boek vonden.

De onverwachte held van kamer 13B verscheen bij uitgeverij Gottmer.

Deze boekbespreking is onderdeel van Een perfecte dag voor literatuur, een leesclub voor bloggers die graag lezen wat onder ‘literatuur’ wordt verstaan. Ik dank hierbij uitgeverij Gottmer en Cathelijne Esser van Een perfecte dag voor literatuur voor dit recensie-exemplaar.

Geplaatst in Een perfecte dag voor literatuur, Recensie | Tags: , , , , , | Een reactie plaatsen

Onwaarschijnlijk bijzonder

‘Waarin sprake is van mensen van wie niemand nog weet waar ze zijn, van een stervenspact dat het zout van het leven is, van de machtige roep van het woud en van de liefde waaraan het leven ook zijn waarde ontleent. Het verhaal is niet erg waarschijnlijk, maar omdat er getuigen waren, kunnen we het maar beter geloven. Anders zouden we ons de toegang ontzeggen tot de verre, vreemde streken die een wijkplaats bieden aan mensen zoals er maar weinig zijn op de wereld.
Dit is het verhaal van drie oude mannen die ervoor hebben gekozen zich ontzichtbaar te maken in het bos. Drie mensen voor wie vrijheid het hoogste goed is.’

Verliefd worden op een boek. Ken je dat? Terwijl je leest, lijk je te worden vervuld met de woorden die je in je opneemt. Woorden die een belofte met zich meebrengen. Misschien gaat je hart iets sneller kloppen en voel je iets wat je niet anders kan duiden dan als een lichte euforie. De woorden zijn een sprookje en muziek op zich, en het lijkt erop alsof je iets heel bijzonders te wachten staat

Dat was tenminste mijn reactie op de inleiding, waarvan een deel hierboven is geciteerd. Dat is mooi, maar ook best spannend. Wat als het een bevlieging blijkt te zijn, of de rest niet overeenkomt met de eerste indruk? En hoewel de magie soms wat inzakte, kwam het later weer met volle kracht terug.

Het regende vogels Lees verder

Geplaatst in Een perfecte dag voor literatuur, Recensie | Tags: , , , , , , , | 4 reacties